Doçent Doktor M.Özgür SAYIN, ORTODONTİST
MUAYNEHANEMİZDE UYGULANAN TEDAVİ YÖNTEMLERİ
Bu bölümde tedavi ettiğim hastalara ait örnek fotoğraflar ve tedavi örnekleri hakkında kısa bilgiler yer almaktadır Daha çok sayıda örnek tedavi fotoğrafları için lütfen muayenehanemize başvurunuz.
1. ÇEKİMSİZ SABİT TEDAVİLER2. ÇEKİMLİ SABİT TEDAVİLER
3. FONKSİYONEL TEDAVİLER (İSKELETSEL PROBLEMLERİN TEDAVİSİ)
4. KAMUFLAJ TEDAVİSİ
5. ORTOGNATİK CERRAHİ
6. İMPLANT DESTEKİ TEDAVİLER
7. İMPLANT VEYA PROTEZ İÇİN YER AÇILMASI
8. GÖMÜLÜ DİŞLERİN SÜRDÜRÜLMESİ
9. ERİŞKİNLERDE ORTODONTİK TEDAVİ
10. DİSTRAKSİYON OSTEOGENESİS
11. DUDAK DAMAK YARIKLARINDA TEDAVİ
12. LİNGUAL ORTODONTİK TEDAVİ
1. ÇEKİMSİZ SABİT TEDAVİLER
Diş kavsindeki yer ile diş boyutları arasında uyumsuzluk olduğunda çapraşıklık oluşur. Çapraşık dişlerin düzgün biçimde sıralanması için diş kavsi üzerinde yere ihtiyaç vardır. Ortodontide yer kazanmanın çeşitli yöntemleri vardır. Bu yöntemler:
1. Üst çenenin dar olduğu durumlarda üst çenenin genişletilmesi:
Aşağıdaki resimlerde üst çenesini genişleterek yer kazandığım hastanın örnek fotoğrafları görülmektedir. Genişletme işlemi 1 ay sürmüştür. Bu aşamadan sonra hastaya braketler uygulanarak çekimsiz olarak tedavi edilmiştir.
2. Eğer diş konumları izin veriyorsa üst veya alt ön dişlerin ileri doğru hareket ettirilmesi:
Aşağıdaki resimlerde üst dişleri ileri alarak tedavi ettiğim hastanın örnek fotoğrafları görülmektedir.
3. Dişlerin yan taraflarından bir miktar aşındırılma yapılması:
Bu aşındırma dişin en sert tabakası olan "mine" tabakasından yapılmakta ve dişte herhangi bir hassasiyet oluşmamaktadır. Uzun dönem çalışmalar, aşındırılan dişlerin ileriki yıllarda çürüme riskinin diğer dişlerle aynı olduğunu bildirmektedir (Zachrisson et al.) Aşağıdaki resimlerde dişlerinden aşındırma yaparak yer kazanıp çekimsiz tedavi ettiğim iki hastaya ait fotoğraflar görülmektedir.
4. Arka azı dişlerin geriye doğru hareket ettirilmesi:
Bu hareket ağız dışı veya ağız içi yöntemlerle yapılabilir. Aşağıda ağız dışı kuvvet kullanarak yer kazandığım hastanın örnek resimleri görülmektedir.
2. ÇEKİMLİ SABİT TEDAVİLER
Ortodontide yer kazanmanın bir yöntemi de diş çekmektir. Nasıl 3 kişilik bir koltuğa 5 kişi oturduğunda iki kişi öne veya arkaya kayarak yerleşmeye çalışırsa, bu fazla iki kişinin kaldırılması kalan üç kişinin düzgün oturmasını sağlayacaktır. Eğer yer kazanmak için yukarıda sayılan yöntemler yeterli olmayacaksa çekim yapılabilir. Çekimde genellikle köpek dişlerinin arkasındaki küçük azı dişleri tercih edilmektedir. Çekim yapılan yerlerin boş kalacağı düşüncesine kapılmayınız! Bu boşlular yapılan tedavi planlamasına göre kullanılacak ve kapatılacaktır. Ancak tedavinin başarılı olabilmesi için titizlikle yapılmış bir tedavi planına ihtiyaç vardır. Tedaviden sonra çekim yapıldığını ancak dişlerinizi sayarak anlayabilirsiniz. Aşağıda dört adet küçükazı diş çekerek tedavi ettiğim hastaya ait örnek fotoğraflar görülmektedir.
3. FONKSİYONEL TEDAVİLER (İSKELETSEL PROBLEMLERİN TEDAVİSİ)
Fonksiyonel tedaviler ancak büyüme ve gelişim döneminde uygulanabilen, diş-çene-yüz bölgesindeki fonksiyonlar sırasında oluşan kuvvetlerden faydalanan tedavilerdir. Bu tedavi yöntemi hareketli (takıp çıkarılabilen) apareylerle yapılabildiği gibi sabit apareylerle de yapılabilmektedir. Sınıf II anomaliler, üst çenenin önde olmasından, alt çenenin geride olmasından veya her ikisinin kombinasyonundan kaynaklanabilir. Tedavi planlaması problemin kaynağına göre yapılır. Ya üst çenenin ileri büyümesi frenlenmeye çalışılır, ya alt çenenin öne büyümesi arttırılmaya çalışılır, ya da hem üst çene gelişimi frenlenip hem de alt çene gelişiminin arttırılması hedeflenir. Bütün bunlar uygun ortodontik-ortopedik yöntemlerle yapılır. Aşağıdaki resimlerde fonksiyonel tedavi apareylerinden biri olan "monoblok" ile tedavi ettiğim bir hastanın ağız içi ve ağız dışı fotoğrafları görülmektedir. Hastanın profilindeki iyileşmede alt dudağın öne hareketi de dikkat çekicidir. Bu aşamadan sonra hastaya braketler uygulanıp sabit tedavi gerçekleştirilmiştir.
Sınıf III anomaliler, üst çenenin geride olmasından, alt çenenin önde olmasından veya her ikisinin kombinasyonundan kaynaklanabilir. Tedavi yine problemin kaynağına yöneliktir. Ancak alt çene gelişiminin frenlenmesi çok zor hatta imkansızdır. Tedavilerde genellikle üst çenenin gelişimi arttırılmaya çalışılır veya alt çenenin büyüme yönü değiştirilmeye çalışılır. Aşağıdaki resimlerde yüz maskesi uygulayarak üst çenesini ileri aldığım bir hastaya ait örnek resimler görülmektedir.
4. KAMUFLAJ TEDAVİSİ
İskeletsel probleme sahip bir hasta büyüme ve gelişimini tamamladıysa ancak problemin şiddeti fazla değilse dişsel hareketlerle iskeletsel problem maskelenmeye çalışılır. Bu tedavi biçiminde dişlerde aşırı hareketler yapmaktan kaçınılmalıdır. Dişler kemik kaideleri izin verdiği ölçüde hareket ettirilmelidir. Aşağıdaki fotoğraflarda üst dişlerini ileri alarak tedavi ettiğim üst çenesi geride olan Sınıf III hastaya ait tedavi öncesi ve sonrası fotoğraflar görülmektedir. Üst dişlerin ileri alınmasıyla üst dudak da ileri hareket etmiştir.
5. ORTOGNATİK CERRAHİ
İskeletsel anomalinin şiddetinin fazla olduğu durumlarda büyüme ve gelişimin sona erdiği hastalarda uygulanan tedavi tekniğidir. Bazen hasta büyüme ve gelişim döneminde olsa da anomalinin şiddeti fazla ise ve benzer anomali ailede de mevcutsa ortognatik cerrahi için beklemek gerekebilir. Ortognatik cerrahi tedavi 3 aşamadan oluşur:
1. Cerrahi öncesi ortodontik tedavi: Bu aşamada dişler olması gereken konuma hareket ettirilir ve dekompanzasyon tedavisi uygulanır. Bu şekilde anomali daha şiddetli bir hale getirilir ki çeneler istenilen miktarda haraket ettirilebilsin.
2. Ortognatik cerrahi: Genel anestezi altında uygulanır. Problemin şekline göre alt çeneye, üst çeneye veya her ikisine bir uygulanabilir. Cerrahi sırasında çenelerin konumu, ortodontistin daha önce yaptığı planlama sonucunda üretilen splint plaklara göre belirlenir.
3. Cerrahi sonrası ortodontik tedavi: Cerrahi sonrasında dişlerin birbirleriyle en ideal biçimde ilişkisi sağlanır.
Üst çene veya çift çene cerrahinin yapılacağı durumlarda mutlaka tam ayarlanabilir bir artikülatör ve face-bow (yüz arkı) transferi gereklidir. Aşağıdaki resimlerde bir hastamızın yüz arkı transferi görülmektedir.
Ortognatik cerrahi yeterli donanıma sahip olmayan kliniklerde yapılırsa çok kötü sonuçlar alınabilir. Ortognatik cerrahinin başarılı olabilmesi için tecrübeli bir ekip çalışması gereklidir. Aşağıda hem üst çenesini ileri aldığımız hem de alt çenesini geri aldığımız hastamıza ait resimler görülmektedir. Bu hastaya burun estetiği uygulanmamıştır. Üst çene ileri alındığından burun da yukarı hareket etmiştir. Ortognatik cerrahi ekibi: Doç.Dr.M.Özgür SAYIN, Dt.Mehmet Sarıoğlu, Doç.Dr. Timuçin BAYKUL, Doç. Dr. Asım Aydın.
Aşağıdaki fotoğraflarda da yine hem üst çenesini ileri aldığımız ve gömdüğümüz hem de alt çenesini geri aldığımız bir hastanın ortognatik cerrahi öncesi ve sonrası fotoğrafları görülmektedir. Ortognatik cerrahi ekibi: Doç.Dr.M.Özgür SAYIN, Dt. Neslihan Şenışık, Doç.Dr.Timuçin Baykul, Doç.Dr.Asım Aydın
6. İMPLANT DESTEKİ TEDAVİLER
Ortodontik tedavide, arka dişlerin geriye alınması, arka dişlerin öne hareketinin engellenmesi, arka dişlerin ön açık kapanışlı hastalarda gömülmesi, ön dişlerin derin kapanışlı vakalarda gömülmesi, üst çenenin öne hareket ettirilmesi, gömük dişlerin sürdürülmesi amacıyla son yıllarda mini implant kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Aşağıda üst azı dişlerin yukarısına yerleştirilen mini plaklardan destek alarak, üst azı dişlerini gömdüğüm ve tedavi ettiğim 19 yaşındaki bir hastaya ait fotoğraflar görülmektedir. (Miniplaklar Doç.Dr.Timuçin Baykul tarafından yerleştirilmiştir.)
7. İMPLANT VEYA PROTEZ İÇİN YER AÇILMASI
Bazı hastalarda diş eksikliği veya diş çekimi nedeniyle oluşan boşluklara komşu dişler kayabilir ve protez veya implant yapmak için yeterli yer olmayabilir. Bu durumda kısa süreli bir ortodontik tedavi ile protez/implant öncesi eğilmiş veya kaymış dişler düzeltilir. Aşağıdaki ilk resimlerde üst yan kesici dişleri eksik olan bir hastamda orta kesiciler eksik diş boşluğuna doğru devrilerek hareket etmiştir. 19 yaşındaki bu hastamda üst orta kesicileri sabit tedavi ile birleştirdim ve açılan boşluklara implantlar yerleştirildi. İkinci resimlerde ise yine restorasyon öncesi arka azı dişlerini dikleştirdiğim bir hastanın görüntüleri mevcuttur.
8. GÖMÜLÜ DİŞLERİN SÜRDÜRÜLMESİ
Sürme zamanı geldiği halde yer darlığı veya başka problemler nedeni ile sürememiş dişler ortodontik yöntemlerle sürdürülebilir. Aşağıdaki ilk resimlerde yeri olmadığı için sürememiş üst ön kesici dişe sahip bir hastanın dişine yer açtım ve sürdürdüm. İkinci resimlerde ise hastanın çok sayıda diş eksikliği mevcuttu ancak alt küçük azı dişi gömülüydü. Bu durumda bu dişin sürdürülmesi büyük önem taşımaktaydı. Bu dişe bir buton yapıştırarak sürdürdüm.
9. ERİŞKİNLERDE ORTODONTİK TEDAVİ
Son yıllarda erişkin hastaların da ortodontik tedavi gereksinimi giderek artmaktadır. Erişkin hastalarda çekimli veya çekimsiz tedaviler başarı ile uygulanabilmektedir. Bu kısımda 40 yaş üstü hastalar "erişkin" olarak adlandırılmıştır. Aşağıdaki resimlerde sabit tedavi ile şeffaf braketler uygulayarak tedavi ettiğim bir hastama ait fotoğraflar görülmektedir.
*Bütün hastaların tedavisi Doç.Dr.M.Özgür SAYIN tarafından yapılmıştır ve her hakkı saklıdır
10. DİSTRAKSİYON OSTEOGENESİS
İskeletsel anomalilerin tedavisinde kullanılan cerrahi bir işlemdir. Cerrahi olarak oluşturulan kırık sahasındaki yumuşak doku ve kemiğin kademeli olarak birbirinden uzaklaştırılması sonucunda arada yeni kemik yapılması felsefesine dayanır. Kullanım alanları:
» Erken yaşta mandibuler yetersizliğin düzeltilmesi gereken durumlarda
» Mandibulanın 10-15 mm'den daha fazla uzatılmasını gerektiren şiddetli yetmezlik durumları.
» Erişkinlerde üst çenenin ön kısmının genişletilmesi amacıyla
» Alt çenenin genişletilmesi gereken durumlarda
11. DUDAK DAMAK YARIKLARINDA TEDAVİ
Yarıklar tek taraflı veya çift taraflı olabilir. İzole dudak yarığı ile doğan çocuklar iyi beslenebilir ve çoğu zaman meme emebilirler. Ancak damak yarıklı bebekler biberondan emme yapabilmek için dil ve damak arasında yeterli negatif basınç oluşturmakta zorlanabilirler. Besinlerin burundan gelmesi görülebilir. Özel biberonlar beslenmenin kolaylaştırılması ve çocuğun sarfedeceği eforu azaltmak için için gerekli olabilir. Çok farklı tedavi yaklaşımları sebebiyle tedavi girişim zamanları büyük farklılıklar göstermektedir. Yarık dudak tamiri genellikle 2,5 aylık (10 hafta) dan sonra yapılır. Anestezi riski ile ilgili veriler en güvenli zamanı 10' lar kuralı ile açıklamıştır: Çocuk en az 10 haftalıkken, en az 10 pound ağırlığındayken (4,5 kg) ve hemoglobin değeri 10 dl/mg iken. Eğer dudak cerrahisi daha erken gerçekleştirilirse daha fazla skar meydana gelmekte ve dokuları küçük olduğundan manüple etmek daha zor olmaktadır. Bu bir fayda getirmeyeceğinden yaklaşık 3 aylık civarında dudak tamiri yapılması önerilmektedir. Nasoalveoler şekillendirme apareyinin cerrahi öncesinde kullanımı Grayson tarafından popularize edilmiştir. Bu protokolün kullanımının büyümeye etkisi hakkında uzun dönem veriler mevcut değildir. Cerrahi öncesi nasal ve alveoler şekillendirme işlemi nasal kartilaj ve alveoler proceslerin aktif şekillendirilmesini ve yeniden pozisyonlandırılmasını ve yetersiz kolumellanın uzatılmasını amaçlar. Geleneksel tekniği modifiye eden Grayson, Cutting ve Wood yeni doğan bebekte doğumdan sonra ilk 1,5 ayda görülen kartilaj plastisitesinin avantajını kullanmaktadır. Bu yüzden doğum sonrası 2-3 aylık dönem aktif yumuşak doku ve kartilaj şekillendirme plağının en başarılı olduğu dönemdir. 3, aydan sonra ise sonuçlar daha az stabildir.
12. LİNGUAL ORTODONTİK TEDAVİ
Dişlerin arka yüzlerine uygulanan brakelerle gerçekleştirilen tedavi yöntemidir. Dişlerin ön yüzlerinde braket görünmesini istemeyen hastalarda tercih edilebilir. Ancak ön yüzdeki braketlerle dişlerin kontrolü daha kolaydır ve uygun diş eğimleri daha rahat verilebilir. Ayrıca bu tedavi yönteminin maliyeti oldukça yüksektir ve ileri düzeyde donanımlı laboratuar gerektirir.
13.INVISALIGN-CLEAR ALIGNER
Dişler, özel yöntemlerle üretilen bir seri estetik çıkarılabilir plaklar yardımı ile aşama aşama düzeltilir. Plaklar iki haftada bir yenilenir. Bu şekilde dişler uygun konuma getirilir.
